Eğer bu makaleyi iyi okuduysanız, uzun bir süreç sonunda atmaca yetiştirip onunla bıldırcın avlamak ile , kasete bıldırcın sesi kaydedip bıldırcınları kandırarak avlamak arasındaki fark ne ise, aşağıdaki iki ev arasındaki fark ta o... |
Araklı Trabzon
|
1983 yılında , "bir duyum üzerine " Trabzon civarında 99 pencereli evi aramaya başladım. Her bulduğuma sordum. Buna KTÜ Mimarlık Fakültesi de dahil.. Bir gün , bir iş için gittiğim Araklı'da yemek yerken garsona sordum: -Delikanlı , buralarda 99 pencereli bir ev varmış.Biliyormusun? -Abi , bizim köyden daha yukarıda biryerlerde olacak... Bu cevap üzerine , işimizi biraz erteleyip , garsonun tarifine göre Büyükdere'den yukarı doğru sora sora , geçmiş zaman , yanılmıyorsam 30 km çıktık..Sonunda bilen birilerini bulduk. Tarif üzerine yoldan sola saptık ve bir tepeye doğru çıktık , yol bitti. Arabayı parkedip yürümeye başladık. Yaz mevsimi , yağmur sonrası güneşli pırıl pırıl ir hava vardı . Yaklaşık 150 mt yürüyüp zirveyi aşınca önümüze muhteşem bir manzara çıktı. İşte bu resimdeki ev. Kagir Ahşap muhteşem bir konak... Bu görünen cephe kuzey tarafıdır.Arkasına dolaştık , iki yaşlı kadın güneşe kendilerini vermişler oturuyorlar. Çook tatlı bir sohbet. Kadınlardan biri 102 , diğeri 104 yaşındaymış.(yıl 1984) Zor yürüyorlar.Evin bir odasında yaşıyorlar , koca konak bomboş , sahipsiz ve harap. Sonra evin hikayesini sorduk. Bu ev kadınlardan birinin gelin olarak gelmesi için yapılmış. Kız babası , evlilik için 99 pencereli ev yapılmasını şart koşmuş. Nişanlılık döneminde bu ev 99 pencereli olarak Arhavi'li ustalarca yapılmış. Üst katta 4 büyük oda , her odada taş ocak ve taş banyo var.Diğer her yer ahşap. Pencereleri ben de saydım , Necdet C Demirci de ( Trabzon telekom'da mühendis) , Atila Bayındır da.. (Trabzon Bayındırlık Müdürlüğü) Evet gerçekten de 99 pencere var. Neyse ev bitmiş , gelin eve gelmiş... Ama görümce kız kalmış. Tüm yakınlarını kaybetmişler.Aileden sadece ikisi sağ kalmış. Komşu evlerin yardımı ile bir odada yaşamaya çalışıyorlardı. Biz oradan ayrılmak üzere iken , yakın komşu teyze geldi..Kimin geldiğini merak etmiş. Biz de ona sorduk "Bak , bu ev bu ninenin gelin olması için yapılmış" diye sorduk , emin olmak ister gibi , gelin ısrarla" bu ev benim gelin gelmem için yapıldı" diye övünmeye devam ederken , görümce de gülerek onu tasdik ediyordu. Komşu teyze de ısrarla yiyecek birşeyler vermek için bizi evine davet ediyordu ve sözlerinin arasına da aslında kendi evinin daha güzel olduğunu ilave edip bizi kışkırtıyordu. Bunun üzerine 100 mt çay bahçesini katetip diğer teyzenin evine gittik. Onun hikayesi yok , 80 yaşındaydı , çoluğu çocuğu varmış ama o gün yalnızdı. Aynı ustalar bu evi de yapmışlar.. Daha mütevazi bir ev ama ahşap işlemeler muhteşemdi doğrusu.Bu teyze de kendi evinin daha güzel olduğunu bize bütün detayı ile anlattı. Ama ne yazık ki pencereleri 99 adet değildi ve evlilik hediyesi değildi bu ev. Plansız yaptığımız bu geziyi erken bitirmek zorunda kaldık. Sanki bir rüya gibi ama , gerçek.
Not: Bu hikayeyi 1996 dan beri internette yayınlıyorum.2005 Aralık ayında Haşimoğulları ailesinin bir üyesi beni arayarak , bu hikayenin doğru olmadığını , anlatıldığı şekilde , bu evde böyle yaşlı kadınların yaşamadığını söyleyip , hikayeyi yayınlamamı durdurmamı istedi. ben de kendisine , bu olayın yaşanmış bir olay olduğunu ve yanımda mak Müh Necdet C Demirci ve İnş Müh Atilla Bayındır'ın olduğunu.Bu kişilerin de Trabzon'da yaşadığını , kendileri ile görüşüp , eğer onlar beni yalanlarsa , yayını durduracağımı söyledim. Ancak herhangi bir gelişme olmadı. Erkan İnce |
1911 yılında Rize Derepazarı-Bürücek Köyünde dünyaya gelen Ekrem Orhon ilk ve Orta okulu Rize’de okudu. Robert kolejini bitirerek mühendis oldu. Amerika’da İllinois Üniversitesini 1936 yılında bitirerek, İnşaat Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu.
1963 yılında Rize Belediye Başkanı seçilerek, 1973 yılına kadar bu görevi yürüttü. 12 Eylül 1980 ihtilali ve harekatından sonra tekrar Belediye Başkanlığına getirildi. Belediye Başkanlığı görevini sürdürürken 9 Ağustos 1983 yılında hakkın rahmetine kavuştu.
Ekrem Orhon , Karayolları Bölge Müdürü iken , Rize'lilerden gelen talepler üzerine belediye başkanı seçilir. Kısa bir süre sonra ağır bir hastalık geçirir ve yurt dışında tadavi olur. Bu esnada çok ağırdır ve neredeyse kendisinden ümit kesilmiştir.
Binlerce kilometre uzaktaki belediye başkanları için rizeliler o gece tüm Rize camilerinde hatim indirirler ve dua ederler.
Ertesi gün Ekrem Orhon yurt dışındaki hastanede birdenbire iyileşir. Memleketine döndüğünde , rizelilerin yaptıklarını öğrenir ve çok duygulanır.
Bundan sonra hayatını Rize'ye adayacağını çevresindekilere bildirir.
gerçekten de öyle olur. 60 lı yıllarda Ekrem Orhon ve Rize ismi yanyana anılmaktadır.
Ekrem Orhon , şehir alanının yetersiz olduğunu ,.Rize'nin gelişmesindeki en büyük engelin bu olduğunu düşünmektedir. Keşke bu büyük adam o yıllarda bu düşüncesinin ne kadar yanlış olduğunu görebilseydi. Çünkü bugün artık apaçık meydandadır ki , dolgu alanına yapılan rize , kimliksiz , şahsiyetsiz bir beton yığınından ibaret iken , şehrin orijinal dokusu İsciçre köylerini andıran bir standarttadır.
Ekrem Orhon bu düşüncesini hayata geçirmek için , Amerika'daki okul arkadaşlarındaki , çevresindeki nüfuzu kullanarak , o yıllarda Türkiye'nin hiçbir kurumunda bulunmayan büyüklükteki makinaları ve kamyonları Rize'ye getirir.
Denizi dolduracaktır ama , belediye meclisinden bu kararı geçirmekte zorlanır.
Herkes onunla alay etmektedir.
Uyyy hiç deniz dolar mi daaaa :))
Neyse i kerhen bir karar çıkar ama , Ekrem Orhon , kimsenin kendisine inanmadığının farkındadır.
Bu inançsızlıkla başarısız olabileceğini de görmüştür.
HERKES İSKELEYE GELSUN DAAAA...
Bir gün belediye hoparlöründen bir anons yapılır.
Anons son derece sadedir: HERKES İSKELEDE TOPLANSIN !!
Bu ilginç anonsu duyan merakla iskeleye koşar.
Bir de bakarlar ki , belediye başkanı iskelede bir yukarı bir aşağı hışımla dolaşmaktadır.
-Ula başkan , nedur bu , neden çağurdun bizi ...
- Bekleyun ulan kopeliler. ( kopeli aslında köpek yavrusu demektir)
Neyse , iskele epeyce kalabalıklaşır.
Başkan , bir işaretle bir mavnayı iskeleye çektirir. ( Mavna : motorsuz tekne )
Olay daha ilginç hale gelmiştir , kalabalık artar.
Ekrem Orhon , yeterli kalabalık toplanınca , bir işaret verir ve ileride bekleyen taş yüklü dev kamyonlardan biri hareket eder ve iskeleye gelir.
Ekrem Orhon , kamyona bizzat manevra yaptırarak , kamyondaki taşı mavna'ya boşalttırır.
Olay giderek daha ilginç hale gelmektedir.
Kalabalık artat.
Ekrem Orhon bir işaret daha çakar , ikinci dev kamyon da gelip taşları mavnaya boşaldır.
Sağdan soldan sesler yükselir:
-Ula başkan , ne edeyisun?
-Siz karışmayun kopeliler...
Neyse kamyonlar bir iki derken mavna yavaş yavaş suya gömülmeye başlar.
-Ula başkan , batacak ula ne edeyisun...
-Karışmayun ulan kopeliler..
-Ula batacak ula...
-Karışmayun ula..
-Ula batayi....
Derken son bir kamyonla mavna su alır ve batar.
Ekrem orhon ahaliye seslenir:
-Ey Rize'liler , deniz dolgusuna başladım !!!
Bu ironik başlangıç günlerce rizede konuşulur. Üzerinde mütaalalar yapılır. İnanan vardır , inanmayan vardır.
Büyük zorluklarla deniz doldurulmaktadır ama iğne ile kuyu kazar gibi.
Ankara'dan destek yoktur.
Ekrem Orhon kendi kıt kaynakları ile başbaşadır.
Bir süre sonra , dolgu alanı için imar planı yaptırır.
Rize ileri gelenleri bunu alayla karşılarlar:
-Ula başkan , saa helal olsun , denizi parselleyup satayisun...
Başkan uzun süren bu dolgu çalışmasının ortalarında rizelilerin desteğini kaybetmeye başlar.
Rize merkezindeki yerleşikler gururludur. En yakın köylerdeki insanlara dahi köylü muamelesi yapmaktadırlar. Köylüler de şehirlinin bu tavrına içerlemektedir.
Ekrem Orhon bu çelişkiyi de paraya çevirmenin yolunu bulur.
Köylüleri ikna eder : denizdeki bu yerleri alın , size 10 kat imar , rizelinin önüne apartmanları dikeceksiniz.
Siz olacaksınız şehirli , yalı apartmanı sahibi , onlar arkada kalacaklar.
Bu fikir tutar ve Ekrem Orhon denizden parsel satarak bu dolguyu tamamlar.
Bugün Rize nüfusunun büyük bölümü dolgu alandaki apartmanlarda yaşamaktadır.
Rizeyi gören yabancılar , bir yandan doğanın muhteşemliğine hayran kalmakta , bir yandan da bu güzel doğada bu beton yığınlarının hanki akıl ile yapıldığına şaşıp kalmaktadırlar.
Rize türkiyenin en uzun kordonunu elde etmiştir ( 15 km) Yüksek yüksek apartmanları da vardır ama , Zümrüt Rize'nin zümrütü çizilmiştir artık..
Bu hikaye Rize'de yaşadığım yıllarda dinlediğim hikayedir.
Bu hikayede aksayan taraflar olması mümkündür.
Bazı yanlışlıklar da olabilir. Çünkü sonuçta halktan dinlediğim şeyleri derledim.
Ama Ekrem Orhon'u bizzat tanıdım.
1981 yılında Çaykur önünde inşa ettiğim Atatürk Anıtı açılışı esnasında zamanın genel müdürü rahmetli Yılmaz Telatar , Ekrem Orhon ve zamanın Rize Valisi tarafından yapılan açılış töreninde , müellif olarak bulunmuştum.
Açılış konuşması yapma şerefini de bana bahşetmişti rahmetli Yılmaz Telatar. Bu nedenle anıtın üzerindeki örtünün çekilmesi esnasında onlarla birlikteydim.
Örtü açıldı ve röliyefler ortaya çıktı.
Ekrem Orhon hemen özgün tepkisini gösterdi :
-Ula bu Ataürk'ün yanındaki karinun memeleri sürmeneliye benziyi.
Çok enteresan , sinerji dolu lider bir insandı.
Mezarı için Rize kalesi izni zamanın mülki amirinden alınamadı.
Rize mezarlığında mezar açıldı.Cemaat camiden çıktı , doğru Rize kalesi'ne yönlendi ve rizelilerin kararı ile Rize Kalesi'ne defnedildi.
Toprağı bol olsun.
Rizeli hemşehrilerime sevgilerimle.
( Cizelgede yer alan kelimeler HomoSapiensYaklaşık40.000ila100.000yılönceye tarihleniyor naaccal tabletleri etarımvehayvancılıkMısıruygarlığıhanedanlaröncesidönemSumerleryazıyıbuldusumerlermısıruygarlığı hanedanlardönemi gılgamış Keops Piramidi Akad KralıSargon 2334-2279 Tufan2318 Alfabe Hammurabi hititler rigveda 2.Ramses Tutankamon Kadeş savaşı orhun yazıtları Homeros Konfiçyus BabilYahuda'yı alır,Süleyman Tapınağı'nıyıkar Zerdüşt BudaSofokles Socrates Aristo İskenderÖklid ArşimetJuliusSezarAugustusSezar Kleopatra İsa Attila HzMuhammed Hanefilik700 Malikilik795Hanbelilik855 mutezileVikinglerİbniSina Biruni Alparslan Louvre Müzesi Gazali İbniRüşt Magna Carta Fahriddün Razi mevlana yunusemre hacıbektaşıvelibniHaldun Gutenberg Rönesans Fatih Protestanlık Markopolo FransızDevrimi semavidinlerTevratagör musevilikAdem3976-3046 Şit3846-2934 bronzçağı Nuh2920-1970 tunççağı İbrahim Musa Romaİmp Emeviler Abbasiler Erkan İnce )
Bu kadar da fuzuli masraf olur mu ?
Xenon , Agrusluları iyi kandırmış. Gereksiz yere 17.000 kişilik tiyatro binasını Roma İmparatorluğu'na yüklemiş. Bütün araştırmalarıma rağmen , tiyatroyu yapan mudait Xenon'un ihaleyi % kaç kırım ile aldığını bulamadım.
İyi götürmüşler besbelli.
(Coğrafyacı Strabon ve Pamponrus Mela, Kentin Agruslularca kurulduğunu yazarlar. )
Aspendos Tiyatrosu
(Belkıs)
Antalya'nın 48 km. doğusunda Side'ye 38 km mesafede 2. Yüzyılda İmparator Antonius Piu zamanında (138-164) inşa edilen Aspendos Tiyatrosu , İlkçağ'da kurulmuş antik kentin (Aspendos) en önemli yapısdır.
13. yüzyılda Selçuklar yapıyı kervansaray olarak kullanmış ve tipik Selçuklu mimarisi tarzında bir kemerle yapının kuzey tarafını sağlamlaştırmışlardır.
